W projektach dofinansowywanych ze środków EFS może uczestniczyć wiele różnych podmiotów. Są wśród nich organa administracji publicznej, organizacje pozarządowe i partnerzy społeczni działający w dziedzinie zatrudnienia oraz integracji społecznej, przedsiębiorstwa, szkoły, uczelnie, instytucje szkoleniowe, osoby bezrobotne, zagrożone wykluczeniem społecznym, pracownicy. Wymienione instytucje i osoby prawne mogą składać wnioski o udzielenie wsparcia finansowego na realizację projektu lub, podobnie jak osoby fizyczne, w sposób bezpośredni korzystać z projektu realizowanego przez inny podmiot.

Jako priorytetowe traktowane są działania wspierające zatrudnienie i integrację społeczną, aktywizację osób bezrobotnych i biernych zawodowo, służące zapobieganiu wykluczeniu społecznemu oraz zapewnieniu równego dostępu do zatrudnienia osobom i grupom społecznym doświadczającym dyskryminacji na rynku pracy, m.in. poprzez rozwijanie alternatywnych form zatrudnienia, podnoszenie lub zmianę kwalifikacji zawodowych.

Podejmowane inicjatywy służyć mają także promocji przedsiębiorczości i samozatrudnienia. Środki EFS zapewniają wsparcie przedsiębiorstw i ich pracowników, w szczególności osób o niskich lub zdezaktualizowanych kwalifikacjach zawodowych. Nacisk kładziony jest także na współpracę pracowników przedsiębiorstw oraz jednostek naukowych i badawczo-rozwojowych. Środki z EFS wspomagają też profilaktykę i edukację zdrowotną, ukierunkowaną na ograniczenie ogólnej podatności pracowników na choroby i zapobieganie chorobom zawodowym.

Bardzo ważnym obszarem funkcjonowania EFS jest edukacja. W tym przypadku realizowane działania sprzyjać mają modernizacji systemu edukacji, podwyższeniu jakości kształcenia, doskonaleniu programów nauczania i uzupełniania ich o elementy innowacyjne, tak by jednocześnie realizować priorytet gospodarki opartej na wiedzy. Istotne w tym przypadku jest również realizowanie takich projektów, które służą wyrównywaniu szans edukacyjnych na każdym etapie kształcenia. Podejmowane inicjatywy ukierunkowane są także na upowszechnienie kształcenia ustawicznego osób dorosłych poprzez podnoszenie kwalifikacji lub ich uzupełnianie. W przypadku edukacji na poziomie wyższym ze środków EFS w szczególności wspierane będzie kształcenie na kierunkach matematyczno-przyrodniczych i technicznych.

EFS wspiera także administrację rządową i samorządową, przede wszystkim w realizacji działań doskonalących proces stanowienia prawa czy podnoszących jakość usług publicznych.

Omawiając możliwości wykorzystania wsparcia z EFS, trzeba zwrócić uwagę na obszary wiejskie. W tym przypadku jako priorytetowe uważa się projekty rozwijające ofertę edukacyjną, samoorganizację i podejmowanie oddolnych inicjatyw na rzecz rozwiązywania problemów społeczności wiejskich, zwłaszcza w obszarze zatrudnienia i integracji społecznej. Za oddolną inicjatywę lokalną uznawane są projekty o zasięgu lokalnym, skierowane do mieszkańców gmin wiejskich, wiejsko-miejskich i miast do 25 tys. mieszkańców i zakładające udział mieszkańców w realizacji projektu. W ramach lokalnych inicjatyw można między innymi organizować warsztaty artystyczne, imprezy integracyjne, koła zainteresowań, wspierać działanie lokalnych organizacji, np. kół gospodyń wiejskich, tworzyć portale internetowe dotyczące możliwości podnoszenia lub zmiany kwalifikacji zawodowych czy informujących o możliwościach prowadzenia własnej działalności gospodarczej i związanych z tym wszystkich zagadnieniach.